Zgodnie z art. 239 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27-07-2005 r. i art. 15a ustawy z dnia 04-02-1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904, z późn. zm.) Uczelni w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym przysługuje pierwszeństwo w opublikowaniu pracy dyplomowej studenta. Realizując ten zapis Pedagogium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie na niniejszej stronie (www.pedagogium.com.pl) publikuje wszystkie prace dyplomowe swoich studentów. Materiały publikowane na tej stronie chronione są prawem autorskim. W przypadku wykrycia naruszenia praw autorskich należy powyższy fakt zgłosić na adres rektorat@pedagogium.edu.pl.
PEDAGOGIUM
Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie
Barbara Postek
Numer albumu 0405/04
Oddziaływanie
Koła Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej
Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Ząbkach na jakość życia jego podopiecznych
The influence
of The Children’s Healtch Society’s Cicrles
of Healtch for Children and Youth with Disabilies in Zabki
on quality of life of the children
Praca licencjacka
na kierunku Pedagogika
specjalności Resocjalizacja społecznie nieprzystosowanych
Praca wykonana pod kierunkiem dr Joanny Michalak
W Polsce niepełnoprawność dotyczy 15 % populacji - tak mówią dane
z ostatniego Spisu Powszechnego. Według definicji opracowanej przez Światową
Organizację Zdrowia (1980 r.) i opublikowanej w Międzynarodowej Klasyfikacji
Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Upośledzeń przez niepełnosprawność rozumie się
wszelkie ograniczenie lub wynikający z uszkodzenia brak zdolności wykonywania
czynności w sposób lub w zakresie uważanym za normalny dla człowieka[1].
Innymi słowy, niepełnosprawny - to osoba, której stan fizyczny lub i
psychiczny trwale lub czasowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia wypełnianie
zadań życiowych i ról społecznych zgodnie z normami prawnymi i
społecznymi. Problem niepełnosprawności dotyczy mnie osobiście. Jestem
niepełnosprawna od ponad 22 lat. Z tego względu interesuje mnie życie, los
innych niepełnosprawnych. W miarę swoich możliwości staram się pomagać,
polepszać los miejscowych niepełnosprawnych.
W mojej miejscowości ponad pięć lat temu powstała terenowa jednostka Oddziału Mazowieckiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Ze względu na swą specyfikę - niepełnosprawność podopiecznych, podlega ona Krajowemu Komitetowi Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej Ruchowo tej pozarządowej ogólnopolskiej organizacji. Miejscowa komórka TPD przyjęła nazwę - Koło Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej w Ząbkach.
O sprawach dotyczących działalności tego stowarzyszenia
czasami pojawiają się artykuły mojego autorstwa w prasie lokalnej, regionalnej
i ogólnopolskiej.
Do nich należą m. in.:
,,Turnus rehabilitacyjny Koła TPD” w Co słychać ?, nr 8
(122), IX 2004, ,,Uroczyste obchody 5-lecia Koła TPD” w Przyjacielu dziecka
nr 7-12 (580-585), 2006. Koło w Ząbkach z roku
na rok poszerza swoją działalność, robi wiele dla poprawy jakości życia
niepełnosprawnych dzieci i młodzieży.
Praca licencjacka poświęcona jest rozważaniom na temat działalności lokalnej
organizacji pozarządowej - Koła Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej.
Jako cel pracy obrano dowiedzenie, że istnienie tejże organizacji znacząco
zmieniło życie miejscowych niepełnosprawnych dzieci, młodzieży szkolnej,
starszej nieedukującej się. Wszyscy podopieczni bez względu na wiek, jakość
upośledzenia korzystają z zajęć i zabiegów najbardziej im potrzebnych. Niestety,
możliwości Koła są ograniczone przede wszystkim finansami i nie wszyscy mogą
korzystać
z zaję\ć w takim zakresie, jak wymaga ich sytuacja zdrowotna. Jest
niewystarczająca ilość rehabilitacji ruchowej, zajęć z logopedii, pomimo, że
Koło z roku na rok pozyskuje coraz więcej funduszy. Wciąż jednak jest ich za
mało, aby w pełni zaspokoić wszystkich potrzeby. Nie mniej jednak, działalność
ta znacząco wpływa na życie niepełnosprawnych. Zajęcia, które odbywają się, moim
zdaniem poprawiają jakość życia, wpływają pozytywnie na rozwój: fizyczny,
umysłowy, emocjonalny i społeczny.
Działania Koła wpływają także na zmianę świadomości, stosunku społeczności lokalnej do niepełnosprawności. Od początku swojego istnienia Koło w Ząbkach zmierza w kierunku integracji środowiska niepełnosprawnych z pozostałymi ludźmi. Wydaje się, że nie jest to syzyfowa praca i trud nie idzie na marne, ale są odczuwane tego efekty, choć zawsze czuje się niedosyt, chciałoby się jeszcze więcej zrobić, pomóc.
Potrzeby środowiska niepełnosprawnych są ogromne, gdyż przez wiele lat było ono zaniedbywane. Wiele jeszcze musi upłynąć lat, aby tym ludziom było łatwiej żyć, żeby nie było tak wielu różnorodnych barier (natury psychicznej, społecznej, architektonicznej), jak w chwili obecnej. Chciałoby się doczekać takich czasów, aby niepełnosprawni mogli korzystać z każdej dziedziny życia w takim stopniu, jak reszta społeczeństwa, aby mieli stworzone równe szanse wszechstronnego rozwoju. Osiągnięcie pełnego, optymalnego rozwoju na miarę możliwości każdego indywidualnego osobnika jest możliwe tylko w sytuacji, gdy każde dziecko już od urodzenia będzie miało zapewnioną pomoc specjalistów. Pierwsze lata rozwoju są bardzo ważne. U nas nie zawsze jest to możliwe. Dzieci te rzadko kiedy mogą uczęszczać do integracyjnych przedszkoli, rozwijać się wśród rówieśników. Później, w wieku szkolnym mają już łatwiejszy dostęp do wiedzy, ale wokół jest dużo różnych barier, ograniczeń.
Ważne byłoby, aby niepełnosprawni byli widoczni na co dzień
na ulicach,
a nie tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy są jakieś akcje, uroczystości. Jednak
na realizację tych marzeń chyba u nas w kraju jeszcze trzeba długo poczekać.
Większość z nich przeważnie pozostaje w swoich domach, sporadycznie je opuszcza.
Można myśleć, że jest ich tak mała liczba, co nie jest prawdą. Nie ma ich na
ulicach, bo nie mają stworzonych warunków, możliwości swobodnego, samodzielnego
poruszania się (ludzie na wózkach, niewidomi). Przez to w pewien sposób są oni
dyskryminowani, nie mogą w pełni uczestniczyć w życiu publicznym, społecznym.
Obecnie (w XXI wieku) niepełnosprawni mają jeszcze ograniczone możliwości nauki. Nie zawsze mogą wybrać szkołę zgodnie ze swoimi zainteresowaniami. Zbyt mało szkół jest przystosowanych programowo do potrzeb różnych rodzajów niepełnosprawności, a także pod względem architektonicznym. Dzieci, młodzież przeważnie wybierają szkołę najbliższą, nie zawsze odpowiednią dla siebie. Na wsiach jest najgorzej, często nauka kończy się na gimnazjum. Kiedyś w większości przypadków dzieci te kończyły tylko szkołę podstawową. Obecnie jest już korzystniejsza sytuacja pod względem prawnym, gdyż obowiązek edukacji jest do 18 roku życia.
Ze statystyki wynika, że w Polsce w 1996 roku szacowano liczbę osób niepełnosprawnych na 5,4 miliona. Zauważa się wyraźnie tendencję wzrostu liczebności tej grupy osób. Niepełnosprawni są na ogół słabiej wykształceni od reszty populacji. Prawie połowa ich - 42,2 % posiada tylko podstawowe wykształcenie, średnie i policealne - 23 %, a wyższe - 4,6 %. W najbliższym czasie stan ten szybko się nie zmieni. Mało jest w Polsce (w Warszawie także) uczelni wyższych, które chcą przyjmować studentów niepełnosprawnych, choćby tylko z uszkodzonym narządem ruchu, dysfunkcją fizyczną, o czym sama przekonałam się, gdy chciałam podjąć studia. Doświadczenia takie zniechęcają i na pewno niektórzy rezygnują ze swoich ambitnych planów. Ogólnie obraz wykształcenia tej grupy ludzi nie wygląda dobrze, jest daleki od zadawalającego.
Z zatrudnieniem tej grupy ludzi jest sytuacja podobna. W I kwartale 2003 roku zaledwie 15,9 % populacji pracowało, to jest 677 tysięcy niepełnosprawnych[2]. Pomimo, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych finansuje tworzenie stanowisk pracy i koszty związane z ich utrzymaniem (pobory, składki ubezpieczeniowe, zdrowotne), ofert pracy jest wciąż zbyt mało. Renty zaś są za niskie, aby niepełnosprawny mógł godziwie żyć. O wygodzie nie może nawet myśleć realistycznie, jedynie ma prawo, jak każdy - pomarzyć.
Jak widać ze statystyk, los niepełnosprawnych nie jest
lekki, ich życie nie jest łatwe. Jeśli można coś zrobić dla poprawy jego
jakości, to warto dołożyć starań,
aby to osiągnąć, uczynić. Zwłaszcza należy dbać o dzieci, które nie są niczemu
winne, że urodziły się inne, chore. Już na starcie życia są one na gorszej
pozycji
od swych zdrowych rówieśników. Dlatego trzeba minimalizować skutki ich
deficytów, niedorozwojów, aby miały w miarę równe lub choć zbliżone szanse
rozwoju ze zdrowymi dziećmi.
Taki nadrzędny cel postawiło sobie Koło TPD w Ząbkach. Dzięki zaangażowaniu rodziców dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, a także ludziom dobrej woli, otwartości ich serc na losy innego człowieka, te zadania, cele mogą być realizowane.
1.1. POCZĄTKI DZIAŁALNOŚCI TPD
Idea zorganizowania Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (TPD)
powstała już
w XIX wieku. Towarzystwo to zostało powołane do życia w Warszawie w 1880 roku[3]
przez środowisko lekarzy, prawników i pedagogów. Jego inicjatorami byli m.in.:
Adam Goltz, Eryk Jachowicz, Jan Jeleński, Walentyn Kosmowski, Stanisław
Markiewicz, Aleksander Moldenhawer, Roman Wierzchlejski. Celem Towarzystwa była
różnorodna działalność opiekuńcza, uformowana częściowo na wzorach francuskich.
Jednak władze zaborcze nie zatwierdziły statutu i istnienia tej organizacji.
Jedynie wyraziły one zgodę na zorganizowanie Towarzystwa Opieki nad Ubogimi
Matkami i Ich Dziećmi o węższym i filantropijnym zakresie działania. Organizację
tę powołał do życia w 1884 r. Roman Wierzchlejski. W okresie większej swobody
dla działalności społecznej zorganizowano Towarzystwo Opieki nad Dziećmi (1906
r.).
Dopiero ponad 33 lata później, w połowie grudnia 1913 roku w Krakowie powołano Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Jego twórcami byli znani działacze: Bronisława Bobrowska, Maria i Roman Bogdani, Helena Boguszewska, Marian Falski, Tomasz Janiszewski, Alfred Merc, Stanisław Nowak, Helena Radlińska i inni. Najwierniejsza kronikarka tego Towarzystwa Bronisława Bobrowska tak napisała o tym wydarzeniu: ,, (...) gromadka entuzjastów nowego wychowania postanowiła zespolić wysiłki dla zorganizowania placówki społecznego wychowania”[4]. Działalnością kierowała długoletnia przewodnicząca Bronisława Bobrowska organizując placówki opiekuńcze i stosując nowatorskie metody wychowania. Towarzystwo to prowadziło swą działalność tylko na terenie regionu krakowskiego i oficjalnie do 1939 roku (tajnie w czasie okupacji i w pierwszych latach po wyzwoleniu). Na pozostałym terenie kraju w dużych miastach od 1919 roku pod egidą PPS działało Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci[5] (RTPD) niosąc pomoc dzieciom robotników. TPD z Krakowa współdziałało z RTPD, które prowadziło zakłady opiekuńcze i wychowawcze, sanatoria, żłóbki, przedszkola, ogródki jordanowskie, półkolonie, kolonie wypoczynkowe, szkoły, świetlice, biblioteki. Na szczególne podkreślenie zasługuje środowiskowa praca wychowawcza żoliborskiego oddziału RTPD wśród dzieci z osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej[6] (od 1927 r.).
Zdecydowanie gorzej pomoc wyglądała w środowisku wiejskim.
Tam opieka wypływała głównie z kół gospodyń i młodzieży wiejskiej. Dopiero po
wojnie
w 1945 roku Związek Młodzieży Wiejskiej podjął uchwałę o powołaniu Chłopskiego
Towarzystwa Przyjaciół Dzieci[7].
Działalność ChTPD koncentrowała się na udzielaniu pomocy zdrowotnej i
materialnej, głównie na zniszczonych terenach, gdzie mieszkano w
pomieszczeniach prowizorycznych. Działalność tę wspierały organizacje
zagraniczne. Warto nadmienić, że z chwilą powstania Polski Ludowej prawie 3 mln
dzieci i młodzieży wymagało różnych form pomocy i opieki. Spośród nich było 10 %
osieroconych wymagających całkowitej opieki[8].
ChTPD objęło badaniami ponad 70 tysięcy dzieci, 5 tysięcy skierowało do zakładów
leczniczych, zorganizowano1600 dziecińców i 249 przedszkoli.
W okresie przeobrażeń społeczno-politycznych w latach
1948/1949 doszło
do połączenia RTPD i ChTPD. Nastąpiło to 13 maja 1949 roku na zjeździe
Zjednoczeniowym Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. W tym właśnie roku TPD otrzymało
status stowarzyszenia wyższej użyteczności. Okres działalności TPD od
zjednoczenia w 1949 roku do 1956 roku należy uznać za trudny. Okoliczności,
warunki nie były sprzyjające dla pracy organizacji społecznych. Następowało
zacieśnienie ram działalności opiekuńczej TPD. Od roku 1950 na skutek odgórnych
poleceń przekazywano państwu placówki higieniczno-lekarskie,
oświatowo-kulturalne (w tym dziecińce), domy turnusowe itp. TPD stopniowo
ograniczało swą działalność do formowania szkół o charakterze świeckim. Od 1953
roku TPD było w stopniowej likwidacji i w bardzo ograniczonym zakresie
działalności dotrwało do1956 roku.
1.2. PODSTAWOWE ZADANIA TPD PO 1956 ROKU
W październiku 1956 roku powstał sprzyjający klimat dla reaktywowania organizacji TPD. 26 maja 1957 roku odbył się w Warszawie I Krajowy Zjazd już odrodzonego Towarzystwa. Podstawowymi zadaniami stały się:
· działalność opiekuńczo-wychowawcza poprzez organizację placówek: świetlic, ośrodków szkolno-wychowawczych, ośrodków rehabilitacyjno-wychowawczych,
·
organizacja wypoczynku dzieci i młodzieży w okresie ferii letnich
i zimowych w formie kolonii wypoczynkowych i zdrowotnych, obozów stałych
i wędrownych, półkolonii, dziecińców wiejskich, ośrodków wczasów dziecięcych,
punktów w miejscu zamieszkania (,,Lato w mieście”, ,,Zima w
mieście”),
· organizacja poradnictwa dla rodziców poprzez prowadzenie poradni społeczno-wychowawczych,
· organizacja opieki zdrowotnej poprzez powoływanie Kół Pomocy Dzieciom:
z upośledzeniem umysłowym, niepełnosprawnym ruchowo, z
cukrzycą, alergią i astmą oskrzelową, na diecie bezglutenowej i bezmlecznej,
z fenyloketonurią, z mucoviscydozą.
W latach 70-tych celem TPD było niesienie rodzinie i
państwu pomocy
w socjalistycznym wychowywaniu młodego pokolenia. Aleksander Kamiński ujął to
jako pełnienie funkcji lokalnego ,,ośrodka czujności”[9].
Pod koniec lat 80-tych w Polsce nastąpił okres intensywnego rozwoju
gospodarki rynkowej. Wzrosła liczba tzw. dzieci ulicy, żyjących w wyjątkowo
trudnych warunkach materialnych, zagrożonych sieroctwem, niedostosowaniem
społecznym i biedą. Transformacja ustrojowa niesie za sobą trudności finansowe w
rodzinach, bezrobocie i inne negatywne zjawiska. Zarząd Wojewódzki TPD w
Warszawie postanowił stworzyć system opiekuńczo - wychowawczy, który
zapobiegałby patologiom, a zwłaszcza ich skutkom odbijającym się najdotkliwiej
na dzieciach. Rozpoczął on organizowanie Środowiskowych Ognisk Wychowawczych
TPD. Obecnie na terenie województwa mazowieckiego działa ich 107[10].
Obecnie działalność TPD jest wzbogacona w pomoc dzieciom z rodzin biednych, patologicznych i bezrobotnych. Organizowane są zastępcze środowiska rodzinne dla dzieci osieroconych poprzez adopcje rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, organizacje prowadzone przez Krajowy Komitet TPD i 15 wojewódzkich ośrodków adopcyjno-opiekuńczych. Towarzystwo udziela opieki i pomocy (dożywianie, poradnictwo, pomoc materialna) dzieciom z rodzin biednych, dotkniętych bezrobociem, patologicznych, rozbitych i wielodzietnych. Szczególną troską otacza się rodziny wychowujące dzieci przewlekle chore, niepełnosprawne, zwłaszcza ruchowo, na dietach eliminacyjnych gluten, mleko, chorujące na fenyloketonurię, cukrzycę insulinozależną, z wrodzoną łamliwością kości i rozszczepem wargi, podniebienia.
Działalność opiekuńczo-wychowawcza w miejscu zamieszkania prowadzona jest przez terenowe koła przyjaciół dzieci, jak między innymi Koło Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej w Ząbkach. Tworzone są terenowe placówki: świetlice, środowiskowe ogniska wychowawcze. Jest ich około 300 w kraju, korzysta z nich 15 000 dzieci dziennie. Placówki te organizują dożywianie, pomoc w nauce, zajęcia reedukacyjno-resocjalizujące oraz dążą do eliminacji zagrożeń wychowawczych i opiekuńczych, które mogą doprowadzić do powstania patologicznych zachowań podopiecznych. TPD jest także organizatorem wakacji dla dzieci z rodzin ubogich, niewydolnych wychowawczo oraz niepełnosprawnych, przewlekle chorych (proflaktyczno-terapeutyczne turnusy rodzinne, rehabilitacyjne).
Organizacja prowadzi działalność
informacyjno-popularyzatorską. Towarzystwo wydało kilkanaście książek oraz
broszur metodycznych. Poszerzają one wiedzę o różnych chorobach,
niepełnosprawnościach dzieci. Często książki, publikacje wskazują, podpowiadają,
jak postępować z dziećmi w trudnych, aczkolwiek typowych reakcjach, sytuacjach
dla poszczególnych schorzeń. Często rodzice dzielą się swoimi spostrzeżeniami,
doświadczeniami. Dzieci specjalnej troski nie wolno przekreślać, trzeba dać im
szansę rozwoju. W każdym z nich drzemie jakaś siła, swoista zdolność i z każdego
można coś wykrzesać, wydobyć pozytywnego. Takie jest przesłanie książki pt.
Nie ma dzieci bez szans[11]
wydanej przez TPD z okazji jubileuszu XX-lecia Krajowego Komitetu. Jest to
praca zbiorowa napisana pod redakcją obecnego prezesa Krajowego Komitetu. Od
roku 1957 wychodzi nieustannie pismo Przyjaciel dziecka, propagujące
działalność TPD, prezentujące wydarzenia z życia kół, świetlic. Zdarzało się, że
były tam
informacje dotyczące życia ząbkowskiego Koła.
Pod koniec lat 80-tych powstał nowy kwartalnik poświęcony problemom profilaktyki społecznej i resocjalizacji. Jest to czasopismo metodyczno- teoretyczne Opieka-Wychowanie-Terapia[12]. Istnieje również pismo dla organizatorów środowiskowej działalności profilaktyczno-wychowawczej Nasz Animator.
Organizowane są dyskusje, konferencje, seminaria na temat aktualnych problemów dziecka i rodziny. Od 1997 roku TPD wspólnie z KKWR[13] organizuje co roku Forum Przyjaciół Dzieci Ulicy. Jest to kilkudniowy cykl spotkań, dyskusji na które zapraszani są przedstawiciele organizacji pozarządowych, niektórych resortów ministerstw[14], samorządów, pracownicy naukowi wyższych uczelni, wychowawcy środowiskowych ognisk wychowawczych.
Działalność TPD realizuje wiele z praw dziecka znajdujących
się
w Konwencji o Prawach Dziecka[15],
zwłaszcza dotyczących prawa do wychowania w rodzinie. Warto wspomnieć, że
corocznie organizowany jest Dziecięcy Sejmik Ogniskowy, którego głównym celem
jest to, aby głos dziecka był słyszany przez osoby, które decydują o jego
sprawach.
Towarzystwo pozyskuje wiele osób, które aktywnie i bezinteresownie pomaga niepełnosprawnym. Doceniając ich zasługi i poświęcenie organizacja wyróżnia najbardziej oddanych sprawom dziecka. Odznakami, którymi honoruje się zasłużonych są : ,,Przyjaciel Dziecka”, ,,Serce na Dłoni”.
Zgodnie z założeniami swojego Statutu, TPD jest rzecznikiem dziecka, jego problemów i rozwoju. Organizacja działa przede wszystkim na rzecz dzieci najbardziej potrzebujących pomocy, wsparcia, a więc tych opuszczonych, zaniedbanych przez środowisko rodzinne, a także najsłabszych - chorych i niepełnosprawnych.
Następny rozdział przedstawia strukturę organizacyjną TPD, jego władze
i osobowość prawną. Dalsza część treści dotyczy funduszu, majątku oraz
pobieżnie charakteryzuje istniejące placówki opiekuńcze i szkolno-wychowawcze
TPD.
ROZDZIAŁ II
STRUKTURA ORGANIZACYJNA TPD
2.1. WŁADZE I OSOBOWOŚĆ PRAWNA TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ DZIECI
Towarzystwo Przyjaciół Dzieci jest ogólnopolskim pozarządowym stowarzyszeniem pożytku publicznego zrzeszającym osoby fizyczne i prawne działające na rzecz i dla dobra dzieci. Celem jego jest troska o jakość warunków życia dziecka, jego wielostronny rozwój, zdrowie, bezpieczeństwo, podmiotowość i godność. TPD działa na podstawie swojego Statutu.[16].
Dla realizacji celów statutowych utworzone zostały koła i oddziały, które są terenowymi jednostkami organizacyjnymi Towarzystwa. Mogą być tworzone koła specjalistyczne, np. zrzeszające członków Towarzystwa specjalizujących się w realizacji zadań skupionych wokół węższego celu działania, np. pomocy dzieciom niepełnosprawnym ruchowo, z chorobą nowotworową, cukrzycą, alergią, porażeniem mózgowym, a także grupy artystyczne, turystyczne, sportowe i inne[17].
Władzami krajowymi Towarzystwa są: Krajowy Zjazd Delegatów, Zarząd Główny, Główna Komisja Rewizyjna. Władze oddziałów regionalnych to: Regionalny Zjazd Delegatów, Zarząd Regionu, Regionalna Komisja Rewizyjna. Oddziałami kieruje: Zebranie Delegatów, Zarząd Oddziału, Komisja Rewizyjna. Natomiast Koło Przyjaciół Dzieci prowadzi : Walne zebranie Koła, Zarząd Koła, Komisja Rewizyjna Koła.
Zarząd Główny TPD posiada osobowość prawną pochodzącą z nadania jej przez akt rejestracji sądowej. Koła i Oddziały Towarzystwa nabywają osobowość prawną z mocy Statutu pod warunkiem:
· spełnienia kryteriów określonych przez Zarząd Główny i po uzyskaniu zgody Zarządu Regionu, a w przypadku gdy Zarząd Regionu nie posiada osobowości prawnej, po uzyskaniu zgody Zarządu Głównego,
· uzyskaniu wpisu do rejestru stowarzyszeń, prowadzonego przez sąd właściwy do obszaru ich działalności - Krajowy Rejestr Sądowy[18].
Jednostki organizacyjne po uzyskaniu osobowości prawnej pozostają częścią Towarzystwa, działają w ramach jego Statutu i w strukturze organizacyjnej, używają nazwy: ,,Towarzystwo Przyjaciół Dzieci”, mają prawo do korzystania z logo. Posiadają również zdolności do czynności prawnych i sądowych, które te jednostki mogą prowadzić samodzielnie w ramach Statutu. Jednostki organizacyjne TPD działają poprzez swoje organy statutowe oraz składają okresowe sprawozdania ze swej działalności do jednostek wyższego szczebla[19].
2.2. CZŁONKOWIE TOWARZYSTWA
Członkami Towarzystwa są osoby fizyczne i prawne. Przynależność do TPD dzieli się na zwyczajną, wspierającą, honorową[20].
Członkiem zwyczajnym Towarzystwa może być osoba fizyczna posiadająca obywatelstwo polskie lub obce, która składa deklarację przystąpienia i realizacji jego celów statutowych. Potwierdzeniem członkostwa jest legitymacja oraz systematyczne opłacanie składek. Przyjmowanie, a także skreślanie członków należy do kompetencji zarządu koła.
Osoba mająca zwyczajną
przynależność do TPD ma prawo uczestniczyć
w zebraniach, może wybierać i być wybieranym do władz Towarzystwa,
jak również może występować do władz TPD wszystkich szczebli z wnioskami
i skargami. Poza prawami członkowie omawianego stowarzyszenia mają również
obowiązki[21].
Należy do nich przede wszystkim przestrzeganie postanowień Statutu,
regulaminów i uchwał władz, czynne popieranie celów
Towarzystwa oraz opłacanie składek
członkowskich. Członek TPD ma również obowiązek aktywnego udziału w
realizacji zadań stowarzyszenia i dawania swoją postawą przykładu właściwego
stosunku do dziecka. Przynależność członka zwyczajnego ustaje w przypadku jego
ustąpienia lub rezygnacji zgłoszonej pisemnie, usunięcia go z Towarzystwa, ubezwłasnowolnienia, śmierci,
rozwiązania Towarzystwa[22].
Skreślenie członka może
nastąpić na podstawie uchwały zarządu koła
lub oddziału, gdy nie bierze on udziału w żadnej z form pracy Towarzystwa. Od
tej uchwały można się odwołać do jednostki bezpośrednio nadrzędnej w ciągu 14
dni od daty otrzymania decyzji[23].
Usunięcie z Towarzystwa następuje, jeśli członek w rażący sposób narusza
postanowienie Statutu, albo niegodnym zachowaniem narusza dobre imię i
autorytet stowarzyszenia. Tryb odwoławczy jest podobny jak w przypadku
skreślenia.
Członkostwo wspierające
może posiadać osoba prawna i fizyczna,
która deklaruje czynne poparcie dla celów Towarzystwa.
Przyjmowanie oraz skreślanie członków wspierających należy do
kompetencji zarządów kół i oddziałów terenowych właściwych dla miejsca
działania członka wspierającego[24].
Honorowe członkostwo może uzyskać osoba szczególnie zasłużona dla spraw dzieci. Godność członka honorowego nadaje Zarząd Główny Towarzystwa i Zarząd Regionu. Prawa i obowiązki członków honorowych:
· udział we wszystkich posiedzeniach organów TPD (bez głosu decydującego),
· uczestniczenie w zebraniach, odczytach, konferencjach, szkoleniach organizowanych przez Towarzystwo,
· posiadanie legitymacji organizacyjnej,
· przestrzeganie Statutu i uchwał,
· czynne popieranie celów [25].
2.3. FUNDUSZE I MAJĄTEK TOWARZYSTWA
Na fundusz i majątek Towarzystwa składają się: prace społeczne członków, składki członkowskie, wpływy ze zbiórek - ofiarność publiczna, dotacje i wpływy na realizację zadań zleconych, darowizny, spadki, zapisy, dochody z majątku Towarzystwa, wpływy z prowadzonej działalności[26]. Środki pieniężne, niezależnie od źródeł ich pochodzenia są przechowywane przez daną jednostkę organizacyjną wyłącznie na koncie bankowym. Towarzystwo może nieodpłatnie otrzymywać na własność lub do użytkowania nieruchomości oraz inne prawa majątkowe.
TPD prowadzi stałe placówki, takie jak: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy TPD ,,Helenów" w Warszawie - Międzylesiu, Ośrodek Opiekuńczo-Wychowawczy w Serocku k/ Warszawy, 3 domy wczasów dziecięcych (Jastrzębia Góra, Sól k/ Żywca i Głaz), Kolegium Edukacji Specjalnej im. dr Jerzego Serejskiego, Ośrodek Rehabilitacyjno-Wychowawczy w Bielsku Białej, Ośrodek Rehabilitacyjno-Wypoczynkowy w Wąsoszu-Kulach, Ośrodek Komunikacji Symbolicznej BLISS w Warszawie.
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy TPD ,,Helenów" w Warszawie – Międzylesiu przeznaczony jest dla dzieci z mikrozaburzeniami centralnego układu nerwowego oraz dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Korzysta z niego 140 dzieci. Ośrodek składa się ze szkoły podstawowej, internatu, działu reedukacji i usprawniania, w tym pawilonu hydroterapii i fizykoterapii (basen i gabinety zabiegowe). Ośrodek Opiekuńczo-Wychowawczy w Serocku k/ Warszawy, przeznaczony jest dla dzieci, którym rodzice nie zapewniają właściwej opieki. TPD posiada 3 domy wczasów dziecięcych (Jastrzębia Góra, Sól k/ Żywca i Głaz) przeznaczone dla dzieci z terenów zagrożonych ekologicznie. Pobyt w tych ośrodkach wykorzystywany jest przede wszystkim dla osiągnięcia celów profilaktyczno-zdrowotnych z jednoczesnym spełnianiem obowiązku szkolnego. W czasie trwania turnusów odbywają się tam zajęcia lekcyjne (ok. 1500 dzieci rocznie). Towarzystwo prowadzi także Kolegium Edukacji Specjalnej im. dr Jerzego Serejskiego z wydziałami pedagogiki terapeutycznej, korekcyjnej, integracyjnej, resocjalizacyjnej, oligofrenopedagogiki z terapią zajęciową. TPD jest właścicielem Ośrodka Komunikacji Symbolicznej BLISS w Warszawie, prowadzącego działalność w zakresie metod porozumiewania się z dziećmi, które w wyniku mózgowego porażenia dziecięcego mają ciężko uszkodzone ośrodki mowy i kończyny.
Uchwalenie lub zmiana Statutu i rozwiązanie
Towarzystwa wymaga uchwały Krajowego Zjazdu Delegatów podjętej większością 2/3
głosów, w obecności
co najmniej ½ liczby delegatów[27].
Likwidacja TPD może nastąpić na podstawie decyzji Krajowego Zjazdu Delegatów
lub sądu.
Ostatni rozdział tzw. ,,teoretyczny” dotyczy działalności
Koła TPD
w Ząbkach. Zaprezentowano w nim różne formy organizowania pomocy
dla podopiecznych oraz wskazano źródła, sposoby zdobywania środków finansowych
na działalność tej miejscowej, niedużej organizacji.
DZIAŁALNOŚĆ KOŁA POMOCY DZIECIOM I MŁODZIEŻY NIEPEŁNOSPRAWNEJ TPD W ZĄBKACH
3.1. POWSTANIE KOŁA TPD W ZĄBKACH
16 października 2001 roku w Ząbkach zebrali się niektórzy rodzice dzieci niepełnosprawnych, aby utworzyć terenową jednostkę podległą Towarzystwu Przyjaciół Dzieci. Celem jej powołania było niesienie wszechstronnej pomocy, a także opieka nad niepełnosprawnymi dziećmi, młodzieżą. Pani Elwira Kurzajewska, główna inicjatorka powołania tej organizacji i jednocześnie mama dziecka niepełnosprawnego zapoznała obecnych ze Statutem TPD. Zebrani wyrazili chęć należenia do tego typu stowarzyszenia. Postanowiono utworzyć miejscowe Koło Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej. Na tym spotkaniu zostały przeprowadzone wybory Zarządu Koła i Komisji Rewizyjnej. Na czele Zarządu stanęła przewodnicząca, pani Elwira Kurzajewska. Na tym spotkaniu uchwalono także zamierzenia, zadania na najbliższą przyszłość[28]:
· zorganizowanie turnusu rehabilitacyjnego,
· znalezienie lokalu na siedzibę Koła,
· organizowanie imprez integracyjnych,
· zdobycie środków na zakup niezbędnych sprzętów ortopedycznych,
· utworzenie rehabilitacji.
Ustalono wysokość dobrowolnych comiesięcznych składek na rzecz Koła
(5 złotych od każdego członka). Ponadto poinformowano o konieczności uiszczania
rocznej składki (12 złotych) do Oddziału Mazowieckiego Krajowego Komitetu Pomocy
Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej Ruchowo TPD, któremu podlega powstała
jednostka terenowa. Następnie zarejestrowano Koło w Zarządzie Okręgowym TPD
przy ulicy Kredytowej w Warszawie. Przewodnicząca Koła w krótkim czasie
(niecałe dwa miesiące) pozyskała od Urzędu Miasta lokal na siedzibę
biura. Pomieszczenie to było udostępnione nieodpłatnie, ale korzystały z niego
jeszcze inni (Komisja d/s Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, posłanka
Mirosława Kątna).
Korzystanie z niewielkiego pomieszczenia i dzielenie go jeszcze z innymi było pewną niedogodnością, ale jednocześnie sukcesem, dużym krokiem na przód. Posiadanie biura było podstawą do rozwijania dalszej działalności Koła.10 grudnia 2001 roku członkowie Koła zebrali się już w otrzymanym lokalu. Na tym spotkaniu ustalono, kiedy będą odbywały się comiesięczne zebrania oraz godziny pracy biura. Rodzice dopełnili formalności, wypełnili ankiety, dostarczyli orzeczenia o niepełnosprawności, dzięki którym stali się formalnymi członkami TPD. W aneksie znajduje się kserokopia orzeczenia lekarskiego - załącznik nr1 i ankiety jednego podopiecznego - załącznik nr 2. Ponadto postanowiono wyrobić pieczątkę Koła i uzyskać pozwolenie na utworzenie konta. W 2001 roku w marcowym numerze lokalnej prasy Co słychać? pojawił się pierwszy artykuł o powstaniu Koła pt. ,,Dzieci równych szans”[29] - załącznik nr 3 .
Początkowo do Koła należało 15 dzieci, młodzieży. Co roku liczba podopiecznych stopniowo wzrastała. W 2003 roku było ich 20, w 2005 roku - 24 niepełnosprawnych, a w 2006 roku - 30 podopiecznych. Dzieci, młodzież mają różne schorzenia, ale najwięcej jest ich z porażeniem mózgowym (9 osób), potem z upośledzeniem umysłowym (7 osób). Oto dysfunkcje, choroby podopiecznych:
· astma oskrzelowa - 2
· białaczka, nowotwór - 1
· mózgowe porażenie - 9
· niedorozwój mózgu - 1
· niedowidzący - 2
· porażenia na skutek wypadku - 2
· rozszczep kręgosłupa - 2
· upośledzenie umysłowe - 7
· Zespół Downa - 3
· Zespół Turnera - 1
Głównym celem powołania do istnienia Koła TPD w Ząbkach było :
· niesienie wszechstronnej pomocy i dbanie o swoich podopiecznych,
· pomaganie ich rodzicom,
· dążenie do pełnej integracji ze sprawnymi rówieśnikami poprzez ich włączenie do aktywnego udziału w życiu społecznym.
Oto szczegółowe cele działań Koła :
· ochrona i promowanie praw dziecka niepełnosprawnego,
· wspomaganie rodziców i opiekunów wychowujących dziecko niepełnosprawne,
· zwiększenie wiary we własne siły i poczucie własnej wartości osób niepełnosprawnych,
· przywrócenie, poprawa i utrzymanie sprawności fizycznej i psychicznej naszych podopiecznych,
· poprawa jakości życia osób niepełnosprawnych,
· wyrównywanie szans rozwojowych dzieci i młodzieży niepełnosprawnej niezależnie od ich sprawności fizycznej i psychicznej.
3.2. ORGANIZOWANIE RÓŻNORODNYCH FORM POMOCY DLA DZIECI PRZEWLEKLE CHORYCH I NIEPEŁNOSPRAWNYCH
Działalność Koła TPD z roku na rok poszerza się dzięki ogromnemu zaangażowaniu społecznemu, aktywności i determinacji przewodniczącej Koła oraz rodziców dzieci. Wszyscy pracują społecznie, nie ma etatów, pomagają również ludzie zaprzyjaźnieni z Kołem.
Koło prowadzi różne formy pomocy: jednorazowe akcje, zajęcia cykliczne, współdziałanie z innymi instytucjami, pozyskiwanie funduszy, itp.. Działalność ta byłaby niemożliwa, nie mogłaby się rozwijać, gdyby nie pomoc ludzi dobrego serca, stowarzyszeń, firm, instytucji samorządowych, pozarządowych. Wszyscy ci w różny sposób wspomagają Koło: służą radą, użyczają nieodpłatnie lokalu na uroczystości, wspierają swoją pracą, przekazują dary rzeczowe, pomagają finansowo.
Mottem działań, poczynań są słowa naszego największego, nieżyjącego już Polaka, Jana Pawła II zamieszczone na początku mojej pracy. Myśl ta znajduje się również na tytułowej stronie gazetki[30] - załącznik nr 4, wydawanej przez Koło, a także w Kronice Koła[31]: ,,Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest; nie przez to, co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi”. Dzięki temu, że słowa te podziela i wciela w czyn, w życie wiele osób, można nieść pomoc tym, którzy tego potrzebują, słabszym od siebie.
Koło stosuje różne formy wsparcia dla dzieci, młodzieży niepełnosprawnej. Oto one, zgodne z założeniami planów pracy[32] Koła na poszczególne lata i wynikające ze sprawozdań merytorycznych[33]: turnusy rehabilitacyjne, systematyczna rehabilitacja, imprezy okolicznościowe (sportowe, Dzień Dziecka, Wigilia, festyny i inne), zajęcia twórcze, zajęcia edukacyjne, koła zainteresowań, spotkania integracyjne, promocja twórczości podopiecznych poprzez organizację wystaw i wernisaży prac, organizacja kursów i szkoleń, udział w seminariach i konferencjach ogólnopolskich, współdziałanie z instytucjami państwowymi i organizacjami samorządowymi, zawodowymi i społecznymi, a także środkami masowego przekazu, działalność charytatywna - pozyskiwanie i rozdawnictwo darów rzeczowych, spożywczych, pozyskiwanie środków na działalność Koła (kiermasze prac dzieci i rodziców, pisanie wniosków dotacyjnych, akcje charytatywne), pozyskiwanie wolontariuszy. Załącznik nr 5 zawiera kserokopię Sprawozdania merytorycznego z działalności Koła za 20006 rok.
Od początku istnienia Koła dążono do organizowania wyjazdów
wakacyjnych na turnusy rehabilitacyjne. Pod tym względem najtrudniejszy był 2002
rok. Działalność dopiero ruszała, nie było funduszy, a na złożenie wniosków
na dofinansowanie w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Wołominie było zbyt
późno. Rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi nie było stać na zapłacenie całego
dwutygodniowego pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Zaplanowany wyjazd mógł się
powieść tylko dzięki podjętym akcjom, m.in.: zbiórki pieniędzy, zorganizowaniu
festynu, loterii fantowej. Rodzice podeszli odpowiedzialnie do tej sprawy,
misji, bardzo zaangażowali się w tę zbiórkę. Dzwonili, chodzili po firmach i
prosili o dary rzeczowe na loterię. W tym celu wydrukowano specjalną
ulotkę, informację o przeprowadzanej akcji z prośbą o przekazywanie darów –
fantów loteryjnych, która stanowi załącznik nr 6. Rodzice, dorośli członkowie
Koła kwestowali w miejscowych szkołach podstawowych podczas festynów
z okazji Dnia Dziecka, a także w jedną z czerwcowych niedziel pod kościołami.
Był to pierwszy, ważny sukces dla rodziców, dzięki któremu uwierzyli, że można
dużo zrobić nie mając nic. Zrozumieli, przekonali się sami, że wspólnymi siłami
można wiele osiągnąć, łatwiej jest działać niż każdy osobno, indywidualnie. W
efekcie tych działań, starań dzieci niepełnosprawne pojechały na wymarzony
wypoczynek letni na Mazury do Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego w Golubiu
koło Ełku (niektóre pierwszy raz). Jako dowód wdzięczności sponsorzy otrzymali
specjalnie zaprojektowane kolorowe podziękowania, które przedstawia załącznik nr
7.
W następnych latach było już łatwiej. Koło posiadało własne
fundusze, dostawało dofinansowania z PCPR[34],
czasem ze Starostwa w Wołominie.
W wakacje 2003 roku dzieci pojechały do Lidzbarka Welskiego, rok później
do Sarbinowa nad morzem, w 2005 r. - do Jarosławca (wzorcowego Ośrodka
Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego ,,Panorama Morska”). Na przełomie lipca
i sierpnia 2006 roku turnus rehabilitacyjny zorganizowany był w Rabce-Zdroju.
Swoimi wakacyjnymi przeżyciami, miło spędzonym czasem dzielono się zwykle
z mieszkańcami miasta na łamach prasy Co słychać? Załącznik nr 8 zawiera
kopię artykułu opowiadającego o wypoczynku w Sarbinowie (napisanego przeze
mnie - nie podpisanego). Zamieszczone w nim zdjęcie
przedstawia grupę na tle bardzo oryginalnego, w kształcie okrętu lokalu. Wyjazdy
rehabilitacyjne są jednym z ważnych celów działalności Koła, lecz
nie najistotniejszym.
Najważniejszym zadaniem jest stała, systematyczna rehabilitacja dzieci, młodzieży niepełnosprawnej ruchowo. Cały czas Koło ma na uwadze ten cel, robi wszystko, co możliwe, aby go realizować. Od września 2002 roku wprowadzono rehabilitację w ramach funduszy Koła (dla najbardziej potrzebujących jej). W 2006 roku z tej formy pomocy korzystało już nieco więcej dzieci, gdyż udało się zgromadzić więcej funduszy poprzez wygranie konkursu[35]. W tym roku już są zgromadzone fundusze na ten cel w wyniku zdobycia nagrody w konkursie plastycznym, a także dzięki wpłacie anonimowego darczyńcy. Od pięciu lat co tydzień dzieci, młodzież jeżdżą na basen do Warszawy. Od września 2006 roku w Kole jest zamontowana wanna do hydromasażu i każdy w dowolnym dla siebie czasie może z niej korzystać.
Kilka razy w roku są organizowane różne uroczystości
okolicznościowe
np. choinka, dzień sportu, Dzień Dziecka, zakończenie roku szkolnego, andrzejki,
spotkanie z Mikołajem, itp.. Dzieci uczestniczą także w różnych imprezach
organizowanych w stolicy, czy powiecie, uczestniczą w miejscowych festynach,
piknikach. Te uroczystości są urozmaiceniem codziennego życia,
odskocznią od szarej codzienności, obowiązków i formą integracji z
miejscową społecznością.
Dzieci, młodzież uczestniczą w różnych imprezach sportowych. Z Igrzysk Sportowych dla Niepełnosprawnych w Warszawie na Targówku wracają zawsze z medalami, w tym złotymi. Uczestniczą także w zawodach pływackich m.in. w Legionowie. W 2004 i 2005 roku młodzież z Koła brała czynny udział w zawodach sportowych podczas Pikniku Integracyjnego w Sokołowie Podlaskim. Poza organizowaniem różnych uroczystości, działań okazjonalnych, wyjazdów na basen i rehabilitacją Koło prowadzi jeszcze dla podopiecznych zajęcia cykliczne. Do nich należą: edukacja twórcza, logopedia, reedukacja, korepetycje, koło filatelistyczne. W roku szkolnym 2003/2004 była jeszcze prowadzone zajęcia ceramiczne. W 2004/2005 roku odbywała się kinezjologia Dennisona, polegająca na ćwiczeniach ruchowych oraz aktywizacji pracy obu półkul mózgu i usprawnianiu procesu uczenia się.
Dużo dzieci korzysta z zajęć plastycznych (edukacja twórcza), które mają duże znaczenie dla rozwoju sfery emocjonalnej. Poza rozwijaniem wyobraźni, sprawności manualnych, kształtują poczucie piękna, estetyki. Dzięki nim dzieci mogą realizować własne zamierzenia twórcze, poznają różne techniki i możliwości artystycznego wyrażania się. Niektóre wytwory tej pracy prezentowane są na wystawach. Załącznik nr 9 przedstawia rękodzieła podczas wystawy bożonarodzeniowej. Typowymi pracami plastycznymi wykonywanymi z okazji świąt są karty, obrazki na szkle malowane, stroiki. Przed Świętami Wielkanocnymi wykonywane są pisanki, palmy i inne ozdoby. Załącznik nr 10 zawiera kserokopie kart wielkanocnych wycinanych z kolorowego brystolu z wklejanymi fragmentami folii malowanej farbami do szkła. Tak wykonywane karty są bardzo pracochłonne, dzieci uczą się więc cierpliwości i współżycia w grupie.
Od września 2002 roku dzieci w ramach Koła korzystają z zajęć logopedycznych. W tych zajęciach bierze udział kilkoro (8) dzieci, gdyż nie ma zbyt dużo funduszy na ten cel. Każde z nich ma ½ godziny zajęć tygodniowo.
Młodzież gimnazjalna ma korepetycje z przedmiotów ścisłych, ale zajęć tych jest zbyt mało w stosunku do potrzeb ze względu na brak wolontariuszy. Niektóre młodsze dzieci mają raz w tygodniu indywidualną reedukację z nauczycielkami ząbkowskiej szkoły podstawowej, które pracują charytatywnie. 8 czerwca 2004 roku odbyło się uroczyste otwarcie pracowni terapeutycznej, w której dzieci mają zajęcia reedukacyjne. Wyposażenie jej sfinansowała Ambasada Kanady. Gościem honorowym tej wyjątkowej uroczystości był ambasador Kanady, pan Ralph Lysyshyn. W lipcowym numerze gazety Co słychać? ukazał się z tego wydarzenia artykuł - załącznik nr 11.
Dzieci na zajęciach organizowanych w Kole mogą rozwijać swoje zainteresowania, hobby. Już trzeci rok działa koło filatelistyczne. Poza gromadzeniem znaczków uczestnicy poszerzają wiedzę o świecie, otaczającej ich rzeczywistości. Często w soboty lub niedziele wyjeżdżają na spotkania do Warszawy, a czasem do Koła przyjeżdżają zaproszeni goście (np. prezes Oddziału Mazowieckiego Stowarzyszenia Filatelistów). W kwietniu na konkursie filatelistycznym w Warszawie chłopiec z Koła zdobył I miejsce.
W ciągu roku szkolnego są
organizowane wernisaże, wystawy prac ręcznych dzieci i rodziców. Najczęściej
odbywają się one w miejscowym MOK[36],
ale bywają w
Ambasadach niektórych krajów[37].
Pod koniec czerwca 2004 roku stowarzyszenie wraz ze swoimi pracami przez trzy
dni gościło w hotelu ,,Marriott” podczas międzynarodowej konferencji lotnictwa
wojskowego i cywilnego (CMAC). Zorganizowanie tam wernisażu umożliwił
współorganizator tej konferencjil, pan Piotr Łukaszewicz, zaprzyjaźniony z Kołem
ząbkowianin. Goście z całego świata okazali się hojni, wysoko cenili prace. Koło
zyskało aż około 5000 złotych w przeliczeniu na złotówki. Pieniądze
te zostały przeznaczone na tworzenie kolejnej pracowni (hydromasażu). Tym
wernisażem stowarzyszenie pochwaliło się
w gazecie lokalnej Co słychać?, artykuł ten stanowi załącznik nr 12.
Koło, jako jedyna organizacja pozarządowa z powiatu wołomińskiego, prezentowała
swój dorobek na ważnym wydarzeniu krajowym, OFIP[38]
2005. Te wystawy, wernisaże są znaczącą promocją działalności stowarzyszenia.
Po nich zostaje zawsze jakiś pozytywny ślad, nowe kontakty, czasem zamówienia
na prace, a w konsekwencji tego zdobywanie funduszy. Ponadto dzięki nim
niepełnosprawni czują się dowartościowani, docenieni. Został wydany specjalny
folder prezentujący prace, promujący działalność stowarzyszenia - załącznik nr
13.
W ramach działalności Koła
odbywają się spotkania integracyjne z młodzieżą szkolną i społecznością ludzi
dorosłych z Ząbek, z innymi środowiskami (dziećmi
z Domu Dziecka w Równem, z warszawskim Kołem Dzieci Niepełnosprawnych Ruchowo,
Świetlicą Środowiskową TPD z Warszawy Pragi-Północ). Spotkania te
w zależności od pory roku, rodzaju uroczystości mają różny charakter, formę,
np. pikniku, otwartego spotkania w lokalu (np. Wigilia).
Koło jest inicjatorem i organizatorem kursów, szkoleń. Niektóre z nich są tylko dla członków, np. kurs komputerowy, inne także dla osób z zewnątrz: samorządu, organizacji pozarządowych, np. szkolenie z EFS[39].
Dla pogłębiania wiedzy rodziców na temat różnych schorzeń zwykle dwuosobowe delegacje wyjeżdżają na ogólnokrajowe weekendowe konferencje, seminaria (Tarnów, Tychy, Sosnowiec, Nowy Dwór Mazowiecki, Serock).
20 października 2006 roku odbyła się niecodzienna uroczystość, 5-lecie Koła. Było to podsumowanie pięcioletniej pracy, osiągniętych efektów. Zaproszono dużo gości: władze samorządowe Ząbek, Starostwa, PCPR w Wołominie, władze Krajowego Komitetu TPD, Oddziału Mazowieckiego, Powiatowego TPD, przedstawicieli miejscowych szkół, przedszkoli, świetlic środowiskowych, proboszczów miejscowych parafii, instytucje, firmy współpracujące z Kołem, wolontariuszy i zaprzyjaźnione osoby. Na początku tej uroczystości nastąpiło oficjalne otwarcie kolejnych pracowni: plastycznej, rehabilitacyjnej. Niektóre zasłużone instytucje i osoby prywatne działające na rzecz dzieci niepełnosprawnych zostały uhonorowane odznaką TPD - ,,Przyjaciel dziecka”. Inni otrzymali podziękowania w formie dyplomów. Odznaczenia wręczał prezes Krajowego Komitetu TPD, pan Józef Bogdaszewski. Wydarzenie to zostało odzwierciedlone w ogólnopolskim piśmie TPD Przyjaciel dziecka[40] – załącznik nr 14 (artykuł mojego autorstwa, nie podpisany nazwiskiem). Na okładce tego pisma nr 7 -12 zostały umieszczone także zdjęcia dzieci z Ząbek z kolejnej uroczystości w 2006 roku, wigilii Bożego Narodzenia, a podczas niej jasełek - załącznik nr 15.
Koło prowadzi działalność charytatywną. W ramach współpracy z Bankiem Żywności, Centrum Działalności Charytatywnej i Krajowym Komitetem TPD stowarzyszenie pozyskuje i rozdaje podopiecznym dary: artykuły spożywcze, sporadycznie odzież. Rodzice dzieci niepełnosprawnych pomagają przy transporcie darów pozyskiwanych przez supermarkety. Paczki żywnościowe rozdawane są przeważnie raz na kwartał. Zwykle jest to: cukier, kasza, makaron, mąka, mleko, ryż, ser żółty. Większość podopiecznych pochodzi z ubogich rodzin (pracuje tylko ojciec, matka opiekuje się niesprawnym dzieckiem), jest więc to dla nich znacząca forma wsparcia.
Rodzice dzieci niepełnosprawnych spotykają się co miesiąc na zebraniach, na których omawiane są bieżące sprawy dotyczące działalności Koła, podopiecznych, przekazywane są aktualne informacje istotne dla środowiska niepełnosprawnych (np. obecnie działające programy PFRON, obowiązujące zniżki na przejazdy MZK, kolejowe i inne). Część aktywnych rodziców spotyka się kilka razy w tygodniu po pracy, niektórzy niepracujący mają dyżury w biurze w ciągu dnia, w ten sposób pomagają przewodniczącej w prowadzeniu stowarzyszenia.
Dla wsparcia poczynań Koła, dalszego rozwoju, prowadzenia szerszej działalności potrzebni są wolontariusze. Część osób udało się pozyskać, pracują z dziećmi nieodpłatnie. Jednak jest ich za mało. Najbardziej potrzebni są rehabilitanci i korepetytorzy.
3.3. FORMY ZDOBYWANIA FUNDUSZY NA DZIAŁALNOŚĆ KOŁA TPD
Ząbkowskie Koło Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej jest stowarzyszeniem, organizacją pozarządową podlegającą Krajowemu Komitetowi Pomocy Dzieciom i Młodzieży Niepełnosprawnej Ruchowo TPD. W związku z tym, że jest to stowarzyszenie pożytku publicznego, musi samo zdobywać fundusze na działalność, utrzymanie. Władze samorządowe miasta nie są zobligowane do finansowania go, jak to jest w przypadku świetlic środowiskowych. Oddziały: Powiatowy i Mazowiecki TPD również nie wspierają finansowo Koła.
Stowarzyszenie nie zatrudnia żadnych pracowników etatowych. Nieliczni pracują w niewielkim wymiarze godzin miesięcznie na umowę zlecenie, pozostali to wolontariusze i rodzice dzieci niepełnosprawnych. Zajęcia cykliczne prowadzone dla dzieci opłacane są przez środki finansowe Koła (logopedia, plastyka, rehabilitacja), niektóre prowadzone są bezpłatnie przez wolontariuszy (reedukacja, korepetycje, kółko filatelistyczne).
Środki finansowe na działalność zdobywane są w różny
sposób, zgodny
z obowiązującymi przepisami prawnymi dotyczącymi finansowania, zdobywania
funduszy przez stowarzyszenia, organizacje pozarządowe.
Nieznaczącą kwotę stanowią comiesięczne dobrowolne składki
członków
(po 5 złotych). Sporą kwotę wypracowują rodzice i podopieczni poprzez
wykonywanie, sprzedaż różnych prac ręcznych (przeważnie na kiermaszach,
aukcjach, podczas festynów). 2006 rok był pod tym względem owocny, tylko
w ostatnim kwartale na aukcjach, kiermaszach zarobiono 20000 złotych. Koło
bierze czynny udział w imprezach szkolnych, miejskich, w tym w festynach.
Podczas nich organizuje loterie fantowe, grille, kawiarenki (sprzedaż domowego
ciasta, herbaty, kawy), a dochód przeznacza na swoją działalność. W 2004 roku
stowarzyszenie samo zorganizowało festyn o charakterze ludowym w parku miejskim.
Był on bardzo udany, ciekawy. Jednak jest to zbyt duże przedsięwzięcie, wiążące
się z olbrzymimi wydatkami organizacyjnymi (opłata ochrony, służby zdrowia,
koszt nagłośnienia, zapłaty występującym, zaproszonym gościom). Odtąd Koło bywa
współorganizatorem i nie ponosi takich kosztów. W roku szkolnym odbywają się
dwie, trzy loterie fantowe, z każdej dochód wynosi od 2000 do 3000zł.
Od początku powołania do życia miejscowego stowarzyszenia zaczęto nawiązywać kontakty z różnymi instytucjami państwowymi, samorządowymi, organizacjami pozarządowymi. Najpierw współpracowano z miejscowymi przedszkolami, szkołami, MOK, ale lista ta szybko poszerzała się o nowe fundacje, firmy. Doszły różne instytucje, fundacje ogólnopolskie, a nawet zagraniczne (załącznik nr 5, punkt nr VI.). Rezultatem tych kontaktów są wspólne przedsięwzięcia, uroczystości, wsparcie rzeczowe, finansowe.
Od dwóch lat działalność Koła wspierają podatnicy wpłacający 1% rocznego podatku dochodowego. W tym celu została wydana specjalna ulotka z prośbą o wpłaty, załącznik nr 16. Dzięki temu w 2005 roku na konto stowarzyszenia wpłynęło 5000 złotych, a w 2006 roku aż 7000 złotych. Częściowo jest to efekt reklamy, promocji działalności Koła poprzez organizowanie imprez, informowanie znajomych o możliwości dokonywania takich wpłat. Niektórzy członkowie są bardzo aktywni i do skrzynek ząbkowian wrzucają ulotki z blankietami numerów konta Koła. Czasem ludzie bezinteresownie w ciągu roku wpłacają po 200, czy 300 złotych. Ostatnio anonimowy dawca wpłacił nawet 1200 złotych z przeznaczeniem na rehabilitację dzieci.
Innym źródłem dochodu są fundusze otrzymywane w ramach
pisania
i wygrywania wniosków dotacyjnych na przetargi konkursowe. Koło składa co roku
wnioski o dofinansowanie do Urzędu Miasta Ząbki. Rada Miasta przyznaje różne
kwoty w ramach funduszu na lokalne organizacje pozarządowe. Stowarzyszenie
w I-szym roku otrzymało 5000 złotych, potem w kolejnych latach 10000 – 12000
złotych. W ostatnim roku kwota wzrosła do 15000 złotych. Wnioski Koła kierowane
są także do wojewody województwa mazowieckiego, PCPR i Starostwa w Wołominie,
różnych fundacji.
W 2003 roku na wniosek Koła o wsparcie finansowe w tworzeniu pracowni reedukacyjnej (pisałam o tym w podrozdziale 3.2) odpowiedziała Ambasada Kanady, finansując wyposażenie sali w kwocie około 20000 tysięcy złotych (meble, dwa komputery, telewizor, pomoce dydaktyczne). Trzy lata temu Kołu udało się pozyskać przychylność Fundacji ,,Wspólna Droga” i zostało ono pod jej patronatem. Efektem tego było sukcesywne finansowanie utworzenia pracowni plastycznej i aneksu kuchennego. W pierwszym i drugim roku była to kwota po12000 złotych[41], płacona w czterech transzach rocznie. W ostatnim roku kwota przyznana przez tę fundację zmalała do 5000 złotych. W 2006 roku powstała także wspomniana już wcześniej pracownia rehabilitacyjna z wyodrębnioną łazienką z wanną do hydromasażu. Wykorzystano na nią fundusze uzyskane z wernisaży prac plastycznych (podczas międzynarodowej konferencji CMAC 2004 i od Stowarzyszenia International WOME). Wcześniej była tylko pracownia reedukacyjna i biuro. Dotychczas niektóre zajęcia (kinezjologia, logopedia, plastyka) odbywały się w lokalu MOK. Teraz wszystkie zajęcia prowadzone są w jednym budynku w pomieszczeniach Koła, co jest dogodne dla rodziców i dzieci.
W 2005 roku Koło złożyło kilka wniosków - ofert do ogłoszonych konkursów na działalność w 2006 roku. Wygrało trzy konkursy na kwoty : 10000, 7000, 5000 złotych. Wnioski dotyczyły zorganizowania warsztatów psychologicznych, rozwoju fizycznego, rehabilitacji oraz turystyki. Dzięki tym pieniądzom odbyły się warsztaty psychologiczne dla dzieci i młodzieży, z których były bardzo zadowolone. Poza tym przez pół roku młodzież miała finansowaną rehabilitację. Ponadto w wakacje zorganizowano kilka wycieczek turystyczno-krajoznawczych: do Parku Jurajskiego i Skarżyska-Kamiennej, do Krakowa oraz na Słowację (Liptowski Mikulasz - ciepłe baseny parku wodnego ,,Tatraland”).
Jesienią 2006 roku zostały złożone wnioski do ogłoszonych konkursów
na działalność w 2007 roku (na rozwój fizyczny, turystykę krajoznawczą,
zajęcia z psychologiem). Na pewno uda się wygrać niektóre konkursy i w
ten sposób pozyska pieniądze na część działalności.
Stowarzyszenie pozyskuje dużo środków finansowych, ale ma ogromne potrzeby, wydatki. W ostatnim roku wydało około 50000 złotych na remont, adaptację wydzierżawionych lokali (zakup terakoty, glazury, paneli, dostosowanie łazienki). Większość pracy rodzice wykonali sami: zburzenie ściany, położenie terakoty, paneli, kabli do elektryki. Łazienkę z wanną do hydromasażu i toaletę dostosowaną do potrzeb niepełnosprawnych robili płatni fachowcy. 2006 rok był obfity w pozyskiwanie pieniędzy, jak też w ich wydatkowanie.
Różnymi sposobami są zdobywane fundusze na prowadzenie działalności: składki i praca własna, sprzedaż na aukcjach i kiermaszach wytworów plastycznych, organizowanie loterii fantowych. Poza tym pozyskuje się pieniądze w drodze składania ofert - wniosków i wygrywania konkursów ogłaszanych dla organizacji pozarządowych. Niebagatelną kwotę stanowią środki z odpisów 1% podatku dochodowego i dobrowolnych wpłat indywidualnych ludzi. Ze wszystkich źródeł łącznie Koło w ostatnim roku uzyskało około 105000 złotych[42], co dokumentuje załącznik nr 17. Jest to duża kwota, a jednocześnie zbyt mała na realizację wszystkich zamierzeń. Najwięcej pieniędzy w 2006 roku (aż połowę pozyskanych) Koło wydało na remont, adaptację lokali i utworzenie nowych pracowni.
Zdobywając fundusze nawet stopniowo i mozolnie, z trudem, po trochu
z różnych źródeł, można uzbierać sporą sumę. Sprawdza się staropolskie
przysłowie, które mówi, że jak się zbierze do grosza grosz, to się uzbiera
trzos. Tę zasadę stosuje Koło w gromadzeniu pieniędzy i to z powodzeniem.
Daje ona niezłe efekty, zadowalające rezultaty. Dzięki pozyskiwaniu pieniędzy z
różnych źródeł Koło TPD w Ząbkach może coraz lepiej funkcjonować, pomagać
dzieciom, młodzieży niepełnosprawnej i ich rodzinom.
W I rozdziale metodologicznym przedstawiono cele badań, problemy, hipotezy, typologię zmiennych, teren badań oraz scharakteryzowano ankietowanych. Do rozdziału dołączono harmonogram tworzenia pracy, badań.
ROZDZIAŁ IV
METODOLOGIA BADAŃ
4.1.CELE BADAŃ
Badania naukowe przeprowadzane są zawsze dla zbadania określonego problemu, zatem mają konkretny, określony cel. Cele te mogą być różne. Istnieje podział na: eksploracyjne, opisowe lub wyjaśniające[43]. Badania pedagogiczne określane są przez cele, którym służą. Mają one za zadanie zbadanie warunków niezbędnych do realizacji postulowanych stanów rzeczy, poznanie umożliwiające skuteczne działanie. Ze względu na cele wyróżniamy trzy rodzaje badań[44] :
· teoretyczne, zwane podstawowymi,
· eksperymentalne, inaczej weryfikacyjne,
· diagnostyczne (w tym terapeutyczne i prognostyczne).
Badania teoretyczne stanowią wszelkie poznanie zmierzające do odkrycia, poznania wiedzy teoretycznej, pozwalającej budować uogólnienia, generalizacje, a także prawa rozwoju i przemian badanej rzeczywistości. W każdym badaniu empirycznym jest zawarta cząstka teoretycznego poznania i każde badanie jednostkowe dostarcza elementu budującego teorię danej dziedziny. W badaniach weryfikacyjnych znamy tylko przedmiot badań, a nie znamy skutków i przebiegu, a więc szukamy odpowiedzi na pytanie : ,,Jak?” Najpowszechniej stosowane są jednak badania diagnostyczne, które mają na celu określenie i stwierdzenie danego stanu rzeczy lub zdarzenia oraz poszukiwanie przyczyn tego, źródeł, okoliczności i uwarunkowań. W tych badaniach znamy objawy i skutek, ale nie znamy przyczyn, dlatego ich poszukujemy. Stawiamy pytania : ,,Dlaczego?”, ,,Co jest tego przyczyną?”, ,,Jakie okoliczności powodują tę sytuację?” itp.
Przeprowadzone badania należą do ostatniej grupy, a więc są diagnostyczne. Celem
ich było zbadanie wpływu oddziaływania Koła Pomocy Dzieciom
i Młodzieży Niepełnosprawnej TPD w Ząbkach na życie jego podopiecznych : dzieci
i młodzieży specjalnej troski.
Na podstawie uzyskanych wyników badań można potwierdzić lub obalić postawione hipotezy.
4.2. PROBLEMY I HIPOTEZY BADAWCZE
Problemy badawcze są jednym z zasadniczych kroków w pracy pedagogicznej, badawczej. Od nich zależy dalsza część pracy, gdyż określają one obszar niewiedzy, naszych wątpliwości, a także informują o osobistym pragnieniu znalezienia odpowiedzi na nieznane, dręczące nas problemy, pytania, na które próbują odpowiedzieć postawione przez nas hipotezy .
W pracy zawarto trzy ogólne problemy badawcze. Są one sformułowane
w postaci pytań rozstrzygnięć i dopełnień. Takie rozróżnienie problemów
zastosował K. Ajdukiewicz w Logicznych podstawach nauczania[45],
które przytoczyli autorzy Badań pedagogicznych. Strategii ilościowych i
jakościowych. Pierwsze z nich domagają się potwierdzenia lub negacji,
zaczynają się partykułą ,,czy” i zawierają alternatywną możliwość
poszukiwania odpowiedzi. Drugi typ problemów, to pytania zaczynające się
zwrotem: ,,jak?”, ,,jak jest?”, ,,jaki wpływ?”, ,,w jakim stopniu?”, czy
inne tego typu pytania. Te, w odróżnieniu od pierwszego typu problemów, nie
zawierają informacji, gdzie należy szukać odpowiedzi.
Nie możemy na nie odpowiedzieć krótko: ,,tak” lub ,,nie”. Te
pytania, postawione problemy, wymagają od nas inwencji i głębszych poszukiwań
odpowiedzi.
W postaci takich pytań sformułowano dwa problemy, a jeden przy pomocy pytania
rozstrzygnięcia.
Badając oddziaływanie ząbkowskiego Koła TPD na jakość życia jego
niepełnosprawnych podopiecznych zainteresowano się najbardziej formami
działalności stowarzyszenia skierowanymi bezpośrednio do dzieci, a nie stroną
finansową, zdobywaniem funduszy, choć na to również zwrócono uwagę. Szczególnie
nurtującymi problemami okazały się sprawy dotyczące wspomagania
i rozwoju intelektualnego, emocjonalnego, społecznego, a także fizycznego
niepełnosprawnych.
W związku z tym sformułowano trzy problemy badawcze:
1) W jakim stopniu działalność Koła TPD zaspokaja oczekiwania podopiecznych?
2) Czy organizowane zajęcia wspomagają rozwój fizyczny, intelektualny dzieci
i młodzieży?
3) Jaki wpływ mają organizowane przez Koło TPD imprezy integracyjne
oraz uroczystości okazjonalne na dzieci i młodzież niepełnosprawną?
Te problemy próbowano rozwiązać poprzez hipotetyczne odpowiedzi. Czy są one
trafne, czy też nie, a może tylko częściowo zostaną potwierdzone, okaże się po
przeprowadzeniu badań, ich analizie. Sformułowano trzy hipotezy robocze
ze szczegółowymi podpunktami, które w dalszej pracy będą weryfikowane. Oto
hipotezy :
1) Działalność Koła TPD w Ząbkach w wysokim stopniu spełnia oczekiwania dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.
2) Organizowane przez Koło TPD zajęcia przyczyniają się do
znaczącego postępu
w rozwoju fizycznym i intelektualnym dzieci, młodzieży będącej w
obszarze
jego oddziaływania.
3) Imprezy integracyjne oraz uroczystości okazjonalne organizowane przez Koło TPD przyczyniają się do:
· podniesienia samooceny,
· wzrostu aktywności,
· chęci nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi,
· większej otwartości między dziećmi, młodzieżą niepełnosprawną i ich zdrowymi rówieśnikami,
· rozwoju emocjonalnego,
· rozwoju intelektualnego.
Emocjonalne zainteresowanie tematem odgrywa ogromną rolę w powodzeniu badań. Mam więc nadzieję, że to w jakiejś mierze pomoże mi w tej trudnej, żmudnej pracy, z którą przyszło mi się zmierzyć.
4.3.TYPOLOGIA ZMIENNYCH I SCHEMAT WYJAŚNIANIA ZWIĄZKÓW MIĘDZY NIMI
Zmienne uświadamiają nam, przez jakie cechy będziemy poznawać istnienie danego
interesującego nas zdarzenia, zjawiska, czy procesu. Wyjaśniają one istniejące
związki między nimi i wpływ jednego zdarzenia, zjawiska na drugie.
W badaniach uwzględniono zmienne zależne i niezależne[46].
Ich rola, typologia
kształtuje i wpływa na przebieg interesującego zjawiska -oddziaływania Koła TPD
w Ząbkach na jakość życia dzieci, młodzieży niepełnosprawnej.
Dla zbadania tego zjawiska uwzględniono następujące zmienne niezależne: płeć, wiek, wykształcenie, wykonywany zawód (ewentualnie nauka, renta), rodzaj zajęć, okres uczestniczenia w nich, częstotliwość zajęć, zaangażowanie uczestnika, stosunek emocjonalny do prowadzącego zajęcia, efekty rehabilitacji. Istotną rolę odgrywają tu następujące zmienne: rodzaj i częstotliwość zajęć, okres uczestniczenia w nich, zaangażowanie uczestnika, stosunek emocjonalny do prowadzącego zajęcia, efekty rehabilitacji. Mniej ważne są typowe zmienne występujące najczęściej w badaniach, takie jak: płeć, wiek, wykształcenie, wykonywany zawód (nauka).
Z wymienionych zmiennych niezależnych wynikają następujące zmienne zależne, które są przez nie warunkowane: stan kondycji fizycznej, stosunek do życia, stosunek do własnej osoby, samopoczucie, aktywność, stopień kreatywności, wrażliwość estetyczna, stan emocjonalny, kontakty z innymi, przydatność społeczna.
Zazwyczaj zmienna zależna wynika z niezależnej, jest efektem jej oddziaływania. Niekiedy jednak trudno jednoznacznie określić zależności, związki między nimi. Czasem są one powikłane, wieloczłonowe, wzajemne. Zależności między zmiennymi są przyczynowo-skutkowe i mogą mieć postać genetyczną, strukturalną lub funkcjonalną. Ta sama zmienna w stosunku do jednej zmiennej może występować w roli zależnej, a w relacji z inną - pełnić funkcję zmiennej niezależnej. Takim przykładem mogą być ukazane w schemacie nr 1 następujące zmienne: stosunek do życia, zaangażowanie uczestnika, efekty rehabilitacji. Jednym razem stosunek do życia będzie zmienną niezależną, innym razem zależną, wynikającą z wieku danej osoby, kontaktów z innymi. Podobnie jest z zaangażowaniem. Może ono pełnić rolę zmiennej zależnej, wynikającej z częstotliwości uczestniczenia w zajęciach i stosunku do prowadzącego, a w innych okolicznościach może stanowić zmienną niezależną, a z niej może wynikać inna zależna, np. efekty pracy. Efekty rehabilitacji mogą być wynikiem zaangażowania uczestnika, a więc zmienną zależną, jak również przyczyną uaktywnienia się jednostki, odpowiedniego stosunku do życia, a wtedy pełni rolę zmiennej niezależnej. Wzajemne zależności pomiędzy omawianymi zmiennymi przedstawia schemat - rysunek1.
Zmienne niezależne : Zmienne zależne :
wiek
stosunek do życia
wykształcenie
stosunek do własnej
osoby
wykonywany
zawód
samopoczucie
płeć
stan kondycji
fizycznej
rodzaj
zajęć